Sivil havacılıkta yolcu taşımacılığı teme amaçlardan biri olsa da uçuş operasyonları yalnızca yolcu varlığına bağlı olarak gerçekleşmez. Havayolu şirketleri, operasyonel sürekliliği sağlamak, güvenlik standartlarını korumak ve ticari haklarını kaybetmemek için zaman zaman yolcusuz uçuşlar gerçekleştirmektedir. Özellikle yeni teslim alınan uçaklar, bakım sonrası kontroller, uçak ve ekip pozisyonlamaları ile test ve deneme uçuşları bu kapsamda değerlendirilmektedir. Dışarıdan bakıldığında ekonomik açıdan anlamsız gibi görülen bu uçuşlar, havacılık sektöründe güvenlik, planlama ve sürdürülebilirlik açısından kritik rol oynamaktadır. Bu makalede, uçakların neden zaman zaman yolcusuz uçtuğu, özellikle yeni alınan uçaklarda test uçuşlarının amacı ve havayolu operasyonlarındaki yeri incelenecektir.
Yolcusuz Uçulan Uçuşlar
Pozisyonlama (Ferry / Repositioning) Uçuşları Uçak bir önceki uçuşta yanlış havalimanından kalkmış olabilir. Bakım (Maintenance) Uçuşları her uçak her havalimanında bakım göremez. Büyük bakım merkezleri belirli şehirlerde olur. Uçak oraya boş ya da sadece teknik ekip ile gider. Yolcu güvenliği için bu uçuşlar yolcusuz yapılır. Ekip (Crew) yer değiştirme bazen uçak bir yerde pilot ve kabin ekibi başka bir yerde olur. Ekip uçağa ulaştırılmak için boş uçabilir ya da sadece personel taşır. Talep çok düşük ama slot hakkı korunmalı denilebilir. Bu biraz havayolu stratejisidir. Bazı havalimanlarında uçuş slotu çok değerlidir. Uçmazsan slotu kaybedersin. O yüzden havayolu az yolcu olsa bile hatta bazen hiç yolcu olmasa bile uçağı uçurur. Kargo / Posta taşımacılığı yolcu yoktur ama kargo, posta acil lojistik vardır. Test / Deneme uçuşları büyük bakımdan sonra yeni teslim alınan uçaklarda uçak sistemleri test edilir. Yolcu alınmaz. Fabrikadan üsse transfer (Delivery Flight) olayı da çok yaygındır.
Örnek; Airbus – Toulouse / Boeing – Seattle Uçak boyasız olabilir. Kabini henüz tam hazır olmayabilir. Koltuklar takılı ama sistemler ticari uçuşa açılmamış olabilir. Yolcusuz uçurulur sadece delivery ekibi vardır.
Sonuç Olarak;
Uçakların yolcusuz uçması havacılık sektöründe istisnai değil, aksine planlı ve gerekli bir uygulamadır. Yeni teslim alınan uçakları test ve kabul uçuşları, bakım sonrası gerçekleştirilen kontrol uçuşları, operasyonel pozisyonlama gereksinimi bu tür uçuşların temel nedenini oluşturmaktadır. Yolcusuz uçuşlar, uçuş emniyetinin sağlanması, teknik sistemlerin doğrulanması, ve havayolu operasyonlarının kesintisiz şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşır. Bu nedenle, kısa vadede maliyetli gibi görünse de uzun vadede hem yolcu güvenliğine hem de havayolu şirketlerin verimliliğine katkılıdır.
